İNDEX TARİHÇE ÜRÜNLERİMİZ BİLGİ BANKASI
                                YAKUPOĞLU ÜZÜMCÜLÜK

Anaçlar 

 Toprakta yasayan filoksera zararlisi asma köklerini emerek beslenir. Emme noktalarinda olusan çengel seklindeki urlar 1-2 ay içerisinde çürür ve zehirli bir madde salgilar. Zararli buradan yeni köklere geçerek canliligini sürdürür. Kökleri gittikçe zarar gören asmanin gelismesi yavaslayarak durur, verimde zamanla azalir. Yerli asmalardaki filoksera zarari, asmalarin zayiflamasi, verimden düsmesi, yapraklarin küçülmesi, bogum aralarinin kisalmasi ve genel bir sarilik seklinde ortaya çikar. Bu gibi asmalar ilkbaharda erken uyanir ve ürünlerini silker. Yapraklar yaz sonlarina dogru kurur. Siddetli zarar durumunda 3-10 yil içinde asmalar kurur. Iste bu zararliya karsi Amerikan asma anaçlari dayanikli olmalari sebebiyle günümüzde modern bagcilikta kullanilmaktadirlar. Yandaki tabloda ülkemizde yaygin olarak kullanilan Amerikan asma anaçlari ve genel özellikleri gösterilmistir.

Asmalarin verimi ve ürünün olgunlasmasi üzerine dogrudan etkili olmalari nedeniyle uygun anaç seçimi ile ilgili çalismalar, modern bagciligin temel çalismalari arasinda yer alir. Ancak her çesit ile her anaç iyi uyum göstermeyip anaç seçiminde asagidaki hususlar dikkatle incelenmelidir


a) Toprak-anaç iliskileri (adaptasyon),
b) Anaç-kalem iliskileri (affinite),
c) Filoksera-anaç iliskisi (Filokseraya dayanim),
d) Nematod-anaç iliskisi (nematoda dayanim),
e) Diger faktörler (dallarin odunlasmasi, çesitlerin köklenme yetenegi, kalemin verimi üzerine etkileri, anacin gelisme kuvveti)

Anaç olarak kullanilan asma türleri (Vitis ssp) dogal halde dünyanin çesitli yerlerinde yetismektedir. Bumlar filokseraya dayanikli oldugu halde bazi özellikleri nedeni ile pek azi safkan olarak anaç olabilirler. Çogunlukla bunlarin melezleri anaç olarak kullanilir. Bu gün dünyanin filoksera ile bulasik olan her yerinde modern veya yeni bagcilik yapilir. Bunun için anaçlardan asmanin filokseraya dayanikli kökleri olusturulur. Bunun üzerine istenen üzüm çesidi asilanir. Anaçlarin özellikleri farkli oldugundan anaç seçiminde dikkatli olunmalidir. Farkli iklim ve toprak tipleri için, yöreye ve çeside uyacak anaç seçilmelidir. Her anaç her toprakta iyi sonuç vermez, ancak her toprak için uygun bir anaç bulunabilir. Yandaki tabloda dünyada yaygin kullanilan anaçlarin farkli toprak tiplerine adaptasyon yetenegi ve bazi genel özellikleri belirtilmistir. Bu tablodaki degerler kullanilarak topragimiza uygun olan anaci seçmemiz mümkün olabilir ancak seçtigimiz çesit ile uyumu için iyi bir arastirma veya ön deneme yapmak gerekir. Kisaca bu Amerikan asma anaçlari ve melezlerini inceleyelim;

Rupestris du lot
Yurdumuzda en çok kullanilan safkan anaçtir. Sürgünleri dik olarak büyüdügünden bazi yörelerde dik çubuk veya zerdali çubugu olarak da tanimlanir. Kökleri dik büyür ve derine gider. Bu özelligi nedeni ile kurakliga dayanir ve derin olan çakilli, meyilli kir-kir-taban topraklarda diger anaçlardan iyi gelisir. Yerli üzüm çesitlerinin çogu ile iyi uyusur. Kolay köklenir, asi tutmasi iyidir. Köklü ve asili köklü fidan üretiminde verimi yüksektir.
Kuvvetli bir anaç oldugundan nemli ve taban topraklarda silkmeye yol açar. Yüzlek ve nemli topraklarda iyi sonuç vermez. Verimliligi ortadir. Fazla dip sürgünü vermeye ve seyrek salkima meyillidir. Ayni zamanda bulasik soysuzlasma gibi virüs hastaliklarina duyarlidir.

 



Berlandieri x Rupestris melezleri
Bu grubun anaçlari kuraga çok, kirece orta derecede dayaniklidirlar. Adaptasyonlari iyidir. Rupestris melezleri olduklarindan dik büyürler, kök yapilari kuvvetlidir. Bu grubun anaçlarindan 99 R ve 110 R birbirine çok benzer. 110 R nemli topraklarda iyi gelistigi gibi kuraga da 99 R den daha dayaniklidir. Ikisi de kolay asiya gelirler. Meyilli ve kir-taban, çakilli topraklarda 99 R tercih edilmelidir. 110 nin köklenme ve asi tutmasi 99 R den daha zayiftir.
Bu grubun anaçlarindan Paulsen 1103 ve Paulsen 1045 de kurakliga dayaniklidir. P 1103 killi ve nemli topraklarda iyi gelistigi gibi tuzluluga da dayaniklidir. P 1045 ise kumlu, killi ve hafif kireçli topraklar için uygundur. Diger bir Berlandieri x Rupestris melezi Ruggeri 140 tir. Bu anaç kuraga çok fazla dayanikli oldugu gibi %70 toplam kirece dayanabilir. Verimlilik kapasitesi yüksektir. Bu özellikleri 41 B ye üstünlük gösterir. Kuvvetli bir anaç oldugundan sökülen baglarin yenilenmesinde ve yorgun topraklara bag tesisinde tercih edilir.

Berlandieri xRiparia melezleri
Bu gruba giren anaçlar orta ve yüzlek köklüdür. Bu yüzden orta kuvvetli anaçlardir. Kirece de orta derecede dayaniklidirlar. Serin ve yagisli bölgeler için uygundurlar. Bunlardan 5 BB nemli(yandaki resim), killi- tinli topraklarda iyi gelisir. Kuraga ve sicaga dayanikli degildir. Erkenci bir anaçtir ve sürgünleri çabuk odunlasir. Marmara ve Trakya Bölgesinde çok kullanilir. Özellikle sulanan ve erken ürüne yatmasi istenen bölgeler için çok ideal olup son yillarda örtü alti bagciligindada çok fazla oranda tercih edilmektedir.SO4 anaci 5 BB den seçilmistir. Yas ve agir topraklarda iyi gelisebilir. Kök ur nematodlarina dayaniklidir. Bol ve düzenli ürün saglar. Grubun bir baska anaci olan 420 A kuvvetli bir anaçtir ve vejetasyon süresi uzundur. Yüzlek ve orta derinlikte kök olusturur. Killi- kireçli ve killi çakilli topraklarda iyi gelisir. Asiya gelmesi iyi asi tutmasi zayiftir. Asilari ilk yillarda zayif gelisir. Bazi üzüm çesitleri ile (Alphons, Royal, Çavus) asi tutmasi iyi degildir. Gruba dahil anaçlardan 5 C ve 8 B nin özellikleri daha çok 5 BB ye benzer.


Vinifera x Berlandieri melezleri
Bu grubun bilinen ve en yaygin anaci 41 B dir. Kirece dayanikliligi % 60 a kadar çikar. Kökleri kalin ve kuvvetlidir. Bu yüzden kurak ve sicaga dayaniklidir. Alt kismi fazla nemli olmayan kireçli veya kireçsiz, derin veya yüzlek topraklarda iyi gelisir. Asilari ilk yillar zayif gelisir. Yerli çesitlerimizle uyusmasi ve asi tutmasi iyidir. Ancak köklenmesi zayiftir. Riparia x Rupestris 44-53 te Cardifolia kani da vardir. Kuraga dayaniklidir. Soguk ve nemli yerlerde iyi sonuç vermez, kirece dayanikli degildir. Mineralmadde noksanliklarina duyarlidir.


Diger anaçlar
Kök-ur nematodlarinin zararini önlemenin en uygun ve pratik yolu, filokserada oldugu gibi dayanikli anaç kullanmaktur. Bunlar Harmony, Ramsey, Dodridge,1613, 1616 ve SO4 tür. Bunlar ayni zamanda filokserayada dayaniklidir. Ancak toprak tiplerine ve çesitlere uyumu farkli farklidir. Bu nendenle degisik ekolojilerde denendikten sonra kullanilmasi gerekir. Ancak bu anaçlar virüs tasiyicisi olan kamali nematoda(Xiphinema Index) dayanikli degildir.