İNDEX TARİHÇE ÜRÜNLERİMİZ BİLGİ BANKASI
                                YAKUPOĞLU ÜZÜMCÜLÜK

AŞILAR

 

 

 

Bagcilikta asilar hastaliklara ve zararlilara dayaniklilik, tuza-neme-kuraga dayaniklilik, kirece dayaniklilik, islah çalismalari ve çogaltma gibi amaçlarla sikça kullanilan bir vegatatif çogaltma yöntemidir. Özellikle son yillarda yeni çesitlerin gündeme gelmesi ile birlikte çesit degistirmede çok iyi sonuç veren ve verim yatma süreci çok kisa olan yongali göz asilari fazlaca tercih edilmektedir. Ayni zamanda bu asinin basari ve tutma oranida çok yüksektir.
Asida basarili olabilmek için asinin fizyolojisini çok iyi bilmek gerekmektedir. Anaç-kalem uyusmasi, asi zamani, asi sekli, asi muhafazasi ve asi bakimi gibi konularda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalidir. Anaçla kalemin uyusmasi (Afinite) asida basarinin ön kosuludur. Ayni tür içinde yapilan asilarda basari orani yüksektir. Asida piskinlesmis kalem ve anaç kullanilmali, genç olmalarina da özen gösterilmelidir. Yerinde yapilacak asilarda anacin bas parmak kalinliginda olmasi (2 yilda bu kalinliga gelir) gerekir. Anaç ve kalemin kaynamasini saglayacak dokularin çok siki temas etmesi gerekir. Asinin tutmasi için su kosullar gereklidir;

- SICAKLIK (Kallus olusumu için en uygun sicaklik 24-29 C dir. 15 C ve altinda kallus olusumu durur. )
- NEM (En az %85 oransal nem gereklidir ve yüksek nem daha iyi sonuç verir)
- OKSIJEN (O2 istegi karsilanmaz ise zayif gelisir. Kapali ortamlarda havalanma yapilmalidir)

Bagcilikta uygulanan en yaygin asi çesitleri ise sunlardir;

- Kalem asilari (En fazla uygulanan asilardir)
- Yesil asilar
- Göz asilari

Kalem Asilari: Anaç 1 veya daha yasli, kalemler ise 1 yasli olmalidir. Anaç-kalem dinlenme devresindedir. Anacin yas ve kalinliga göre degisen bir asi sekli uygulanir. Asi kalemi alinacak asmalar mutlaka verim döneminde isaretlenmelidir. Aksi halde istenmeyen bir asmadan kalem alinarak onun bütün özellikleri aktarilmis olacaktir. Sonbahar ilk donlarindan sonra iyi odunlasmis sürgünlerden dinlenme döneminde alinan kalemler nemli kumlu veya talas içerisinde katlanarak asi zamanina kadar saklanabilir. En iyisi polietilen torbalarda nemli soguk hava deposunda + 4-7 C de saklamaktir. Asi zamani, yapilacak asi çeside ve iklime göre degisir. Kalem asilari Subat-Nisan aylarinda Marmara bölgesinde nisan sonuna kadar yapilabilir. Kalem asilari yerinde asilarda ve fidan üretimi amaciyla yapilan masa asilarinda en çok kullanilan asi grubudur. Kalem asilari, dinlenme devresinde bulunan odunlasmis kabuk parçasinin (1 veya 2 gözlü) çesitli sekillerde anaca takilmasi seklinde tanimlanabilir.
Yarma asi, 1-3 yasli anaçlarin asilanmasinda ve çapi 3 cm ye kadar olan anaçlara uygulanir. Kakma asi ise 1-3 yasli anaçlarin asilanmasinda ve çapi 3cm yi geçen anaçlarda uygulanir. Dilcikli (Ingiliz) asisida esit kalinlikta anaç ve kaleme yapilir. Fazla beceri ister. Kesit yüzeyinin pürüzsüz olmasi gereklidir. Siki sikiya temasi saglanmalidir. Masa basinda yapilan asilarda asili köklü fidan üretimi amaciyla Omega asisi yapan makineler kullanilir. Saatte 400 asi yapilabilmektedir. Omega asida temas yüzeyi çoktur. Ayrica anaca sikica tutturulabilmektedir. Bunlarin disinda bazi kalem asilarida bulunup bunlar yaygin kullanilmazlar.

Yesil Asilar: Anaç ve kalemin yesil oldugu dönemde yapilan asilardir. Basari ile uygulanabilmesi için çok iyi el becerisi isterler. Pratikte fazlaca kullanilmazlar.

Göz Asisi: Göz asisi için iyi odunlasmis durgun göz ve gelisme devresinde (yaprakli) bir anaç veya çesit gereklidir. Kis devresinde alinan asi kalemleri nemli ortamda + 4-7 C de uzun süre saklanabilir. Göz asisi Agustos-Eylül veya ilkbaharda yapilir. Yaz sonu veya sonbaharda yapilan asilarda göz ayni yil olusmus ve olgunlasmis çubuklardan alinir. Bu asilar yasli gövde üst kisimdan kesilerek göz ve T göz asilariyla asilanir. Yongali göz, kesim yerinin altinda yasli kabuk kaldirilarak yapilir. Asilanan asmanin gövdesi ve kökleri çok kuvvetli ve de yedek besin depoladigindan asi sürgünleri kuvvetli gelisir. Bu dönemde kirilmamalari için ipe ve destege alinmalari gerekir. Asidan sonraki yil ürün almak mümkün olur.
Yongali göz asisi yarma asi döneminin yagisli geçtigi ve asi tutumunu olumsuz etkiledigi yörelerde 1-2 yasli anaç fidanlarinin asilamasinda da kullanilir. Asi sürgünü bakiminin da ihmal edilmemesi gerekir. Bu amaçla düzgün ve dik bir gövde olusturmaya çalismali,uygun bir terbiye sistemi verilmelidir.
Göz kalemden, gözün 0. 5-1 cm altindan 40 0 meyilli bir kesitle alinir. Gözün 1-1,5 cm. üzerinden ikinci bir kesimle bir miktar odun dokusu ile beraber göz çikarilir. Anaçta da ayni sekilde yuva açilir. Anaçta çikan yonganin yerine kalemden alinan yongali göz bir kenara yanasik olarak yerlestirilir. Hafif elastik plastik asi bagi ile önce üstten 2-3 kez sarilarak baglanir. Göz açikta birakilarak 2-3 sargida alttan baglanir. Uyanmamis göz bulmak sarti ile bu asilar Mayis sonundan Ekim ayina kadar yapilabilir. Sonbahardaki asilarda ayni yil süren sürgünlerin yaprak diplerindeki gözlerde kullanilabilir.Tutmayan asilari 2-3 haftada anlamak mümkün olup tutmayan asilarin yerine yenileri yapilabilir.
Özellikle çesit degistirmede yongali göz asisi Mayistan Eylüle kadar (yüksek tutma oraniyla) kullanilmaktadir.