İNDEX TARİHÇE ÜRÜNLERİMİZ BİLGİ BANKASI
                                YAKUPOĞLU ÜZÜMCÜLÜK

Kis Budamalari

Asmanin canli olan bir kol, çubuk ve yaprak gibi organlarinin kesilerek çikarilmasi olayidir. Budama; gelismeye birakilacak gözlerle bunlardan olusacak sürgünlerin sayi ve yerlerini içerir. Terbiye sekli ise gövde, kol, çubuk ve sürgünlerin yön ve yerlerini içerir. Terbiye sekli budama ile olusturulur, budama ile olusturulan sekil korunur veya degistirilir. Budamanin amaçlari ve faydalari:

- Asma organlari dengeli sekilde dagitilarak, uzun yillar kaliteli ve bol ürün almak,
- Kültürel islemlere kolaylik saglamak için uygun sekil olusturmak ve bunu korumak,
- Asmanin olgunlastiramayacagi salkimlari çikarmak,
- Iklim olaylarinin olumsuz etkilerini azaltmak, olumlu etkilerinden
yararlanmayi artirmak.

Kis Budamalari

Asmalarda kis budamalari sert yapilir ve o yil olusan çubugun %85-98 i çikartilir. Budama zamani, yaprak dökümü ile ilkbaharda gözlerin sürmesi arasindaki zamandir. Erken budanan asmalar erken, geç budanan asmalarda geç uyanirlar.
Bölgeye göre uygun zamanda budama yapilmalidir. Kis içinde dipten çikarilacak çubuklar kesilir, ürün çubugu veya yedekleri birakilir. Ilkbaharda bunlar kisaltilir. Buna aralama denir. Ölükol tasiyan çubuklar erken safhada budanarak yakilir. Yapraklarin dökülmesinden önce hatta kiragi düsmesinden önce budama yapilmalidir.
Ilkbaharda asmalar uyandiktan sonra yapilacak budamalarda "aglama" görülür. Köklerle alinan özsuyun taze yaralardan akmasi olayi olup içinde bazi organik maddeler ve hormonlar bulunur. Asmaya olumsuz bir etkisi olmaz.
Budamada birakilacak çubuklarin özellikleri ve birakilacak çubuk miktari budamanin en önemli ögeleridir. Birakilacak çubuklar iyi olgunlasmis olmalidir. Böyle çubuklar erken olgunlasir. kabuklari parlaktir ve bükülünce çatlar. Yeterli besin maddesi içerirler. Tam olgunlasmis çubuklarda ise bu özellikler aksine sahiptirler. asma tacinin altinda günes görmeyen bogum aralari uzun olan sürgünler ile yasli kisimlardan çikan obur sürgünleri zorunlu olmadikça kullanilmamalidir.
Çubuklar normal kalinlikta ve odunlasmalari iyi ise bir önceki budamada birakilan göz sayisi uygundur. Çubuklar ince ve kisa ise fazla, çubuklar normalden fazla kalin ise az yükleme yapildigini gösterir. Buna göre birakilacak göz sayisi ayarlanmalidir. Çok hafif budamada, asmada fazla sayida salkim olusacagindan yaprak alani tüm salkimlari besleyemez, olgunlasma gecikir ve taneler küçük kalir. Çok sert budamada da salkim sayisi ve yaprak alani azalacagindan bu kez hem miktar ve hem de kalite azalir. Asma az verimli yillarda çok, çok verimli yillarda da az göz birakacak sekilde budanir.
Asmalarda verimle gelisme arasinda ters bir iliski vardir. Bu nedenle asidan veya dikimden sonraki 2-3 yilda asmalari fazla yüklemekten kaçinmalidir. Ilk yillarda en uygunu asmada normal veya biraz fazla göz birakmak, salkimlari ise görülmesinden sonra aralayip koparmaktir. Böylece asmada fazla yaprak ve çok az ürün olacagi için kökler iyi gelisir, sürgünler kuvvetli olur, iyi olgunlasir.
Baslica Kis Budamasi Sekilleri kisa budama, karisik budama ve uzun budamadir.

Kisa budama

Kis budamasinda çubuklarin 1-4 göz üzerinden kesilmesidir. Dip gözleri verimli, bogum aralari kisa, orta ve iri salkimli özellikle sofralik veya diger çesitler için uygundur. Kursunkalem kalinligindaki çubuklar 1 göz üzerinden, bas parmak kalinliginda olanlar 3-4 göz üzerinden kesilir.

Orta budama

Ürün çubuklarinin 5-7 gözden budandigi budama seklidir. Bu budama kuvvetli sürgün veren verimli ancak dip gözleri az verimli çekirdeksiz ve salkimlari küçük olan saraplik çesitler için uygundur. Her zaman uygun yerde birakilacak çubuk bulunamadigindan asmanin seklini korumak güçtür.

 

Karisik budama

Bu budamada ana kollar üzerinden gelisen sürgünler kisa ve uzun olarak karisik budanir. kisa budamada yaklasik 2 göz ve uzun budamada ise 4-6 bazen 8 göz birakilir. Bazi üreticiler (özellikle sultani çekirdeksiz üreticileri) 18-20 gözlü çubuklar da birakmaktadirlar. Ancak dip gözlerin uyanmadan kaldigi düsünülürse, uzun çubuklarin altina 2-3 gözlü yedek çubuklar birakmak uygun olur. Ege bölgesinde uzun çubuklara Bayrak, kisa çubuklara irgat denir. Uzun çubuklar o yilin ürününü verirken, kisa çubuklardan gelecek kis budamalarinda kullanilacak çubuklar olusur. Yuvarlak, sultani çekirdeksiz ve Perlette çesitlerinde yaygin olarak kullanilir. Bu çesitlerin dip gözleri verimsizdir. Uzun budanan asmalar, kisa budamalara göre daha çabuk ve fazla yaprak alani olusturur. Dogus daha çok olur, çünkü çubuklarin ortalarinda verimlilik diplerden daha fazladir. Verimli sofralik çesitlerde salkim seyreltmesi yapilmazsa kalite düser. Yillik kordon terbiye sekillerinde karisik budama uygulanir. Yedek çubuklarin sayisi prensip olarak, ürün çubuklari kadardir.