İNDEX TARİHÇE ÜRÜNLERİMİZ BİLGİ BANKASI
                                YAKUPOĞLU ÜZÜMCÜLÜK

Yaz Budamalari

Baglarda kalite arttirma yöntemlerinden olan yaz budamalari; Asmalarin yaprakli oldugu dönemde yapilan, sürgünlerin tamamini veya bir kismini, yapraklarin, koltuk ve dip sürgünlerinin, salkimlarin çikarilmasi islemine verilen genel isimdir. Yesil budama asma verim ve gelismesine, ürün kalitesine, olgunluk seyrine ve hatta izleyen yillarda da asmaya etkileri olmaktadir. Yesil budama uygulamalari genel olarak su amaçlarla yapilir;
- Ürün kalitesini arttirmak(bilezik alma,salkim ve tane seyreltme gibi)
- Asmalarda büyüme ve gelismeyi kontrol altina alarak daha iyi odunlasma ve rüzgar zararindan korunma saglar(tepe ve uç alma ile).
- Daha saglikli kuvvetli gelisme saglamak(obur alma,seyreltme, v.s. ile)
- Sicak bölgelerde koltuk sürgünleri ile asmayi günesten korumak(tepe ve uç alma ile)
- Nemli ekolojilerde omcalarin iç kisimlarini açarak salkimlarin isik ve havadan daha iyi yararlanmasini saglamak(filiz,koltuk ve yaprak alma ile)
Yesil budama adi altinda yapilan islemler ve amaçlari sunlardir;

Uç alma: Yesil budama olarak en fazla yapilan islemdir. Sürgün ucunun belli bir kisminin kesilip atilmasi olayidir. Sürgünün derin bir kisminin çikarilmasi "tepe alma" olarak adlandirilir. Çiçeklenmeden hemen önce veya çiçeklenme baslangicinda yapilan uç alma ile salkimlarin daha iyi beslenmesi ve sonuçta daha iyi ve fazla tane tutumu saglanir. Ancak erken zamanda ve sert yapilan uç alma sonucu koltuk sürgünleri olusur. Koltuklarin alinmasi durumunda da asma baski altinda tutulmus olur ve isçilik artar. Rüzgar etkisine karsi veya kültürel islemleri engellememesi amaciylada uç alma yapilir. En uygun uç alma zamani ,sürgünlerin 40-45 cm oldugu zamandir ve uçtan 7-15 cm lik kisim kesilip atilir. Bazi ülkelerde uç alma makine ile yapilir. Asi sürgünlerinde de ana sürgün ve koltuk sürgünleri istenilen uzunluga geldigi zaman odunlasma için uç alma yapilir. Uzun budanan asmalarda yedeklerden çikan sürgünlerin uçlari alinmamali veya geç-hafif uç alma yapilmalidir. Tepe alma için en uygun dönem, sürgünlerin yaklasik 90-100 cm uzunluk kazandiklari dönemdir.


Uç ve tepe alma uygulamalarinin verim ve kaliteyi olumlu yönde etkiledigi bilinmesine ragmen koltuk sürgünü olusumunu uyararak gölgeleme sonucu olgunlugu geciktirdigi de bilinmektedir.

Koltuk Alma: Ana sürgünün yaprak koltuklarindan çikan sürgünler koltuk olarak adlandirilir. Dengeli budanmis asmalar koltuk olusturmaz. Ancak sert uç alma sonucu koltuklar kuvvetli gelisir. Koltuk alma asi terbiyesinde önemlidir. Nemli bölgelerde özellikle kuvvetli gelisen asmalarda Koltuk alma mümkün oldugu kadar erken yapilmalidir. Sicak bölgelerde bu koltuklarin bir kismi birakilarak bitkiler günesin zararli etkilerinden korunurlar.


Yaprak Alma: Uç almadan sonra en çok uygulanan yesil budamadir. Olgun yapraklarin çikarilmasi olayidir. Asma yapraginin açilistan 30-40 gün sonra tam büyüklügünü alir ve karbonhidrat üretimi yönünden en etkin duruma gelir. Sonra yaslanma baslar. Özellikle sofralik çesitlerde renk olusumu için salkimin günes görmesi için yasli yapraklarin çikarilmasi gerekir.
Nemli yörelerde ve kuvvetli gelisen asmalarda asma tacinin iç kismindaki ve salkim çevresindeki yapraklarin çikarilmasi,iyi havalanma ve ilaçlarin iç kisimlara daha iyi islemesi sonucu hastalik kontrolü kolaylasir. Özellikle disi çiçekli çesitlerde salkim çevresindeki yapraklarin çikarilmasi ile daha iyi tozlanma olacagindan tane tutumu artar. Çavus gibi büyük ve sert yapraklari olan çesitlerde bu durum daha da önem kazanir. Yaprak çikarma islemini fazla erken yapmamalidir, eger daha koruk halinde salkimlar direk günes isigina maruz birakilirsa tane kabuklari sertlesmeye, iyi büyüyememeye ve günes yanigi olmaya baslar. Bu nedenle seyreltme üzüm tanelerinin normal iriligini aldigi ve üzerinin mumsu tabaka ile kaplandigi dönemde yapraklarin ¼ ü çikarilarak yapilir. Öncelikle salkim çevresindeki yasli olan ve içte kalan yapraklarin çikarilmasi gerekir. Böylece verim,tane ,salkim agirliklari ve olgunlasma arttirilir. Daha agir yaprak alma verim olgunlasmayi olumsuz yönde etkiler.

Dip Sürgün Alma: Asili asmalarda dip sürgünler(anaçtan çikan) odunlasmadan temizlenmelidir. Aksi halde bogaz kökleri olusmussa asmanin zayiflamasina hatta asinin atilmasina neden olur.

Filiz ve Obur Alma: Salkimsiz sürgünlerin çikarilmasi filiz alma yasli kisimlardan çikan sürgünlerin çikarilmasi da obur alma olarak adlandirilir. Sürgün sikisikligini azaltmak için bu islemler son salkimlarin görünmesinden hemen sonra yapilmalidir. Daha sonra asmayi zayiflatici etkisi olur. Yenileme çubugu olarak ilkbahar son donlarindan sonra kullanilmasi gerekebilir. Bu durumda bu sürgünlerin uygun yerlerde birakilmasi gerekir.

Çiçek Salkimi ve Salkim Seyreltmesi: Çiçek salkimlarinin dogustan kisa bir süre sonra dipten koparilmasi isleme çiçek salkimi seyreltmedir. Seyrek, uzun ve daginik salkim olusturan Yuvarlak ve Sultani çekirdeksiz, Iskenderiye Misketi, H. Misketi, Kozak beyazi, Hönüsü ve Çavus gibi çesitlerde uygulanir. Böylece birakilan salkimlar daha düzgün ve gelisir ve salkimi daha iyi doldurur
Salkim seyreltme isleminde ise özellikle sofralik çesitlerde omca üzerinde fazla görünen salkimlarin tane tutumundan hemen sonra tane irilik ve kalitesini arttirmak, erken olgunlasmayi saglamak,hasat sirasinda zedelenmeyi en aza indirmek amaciyla kesilip atilmasidir.

Tane Seyreltme: Salkimlarin uç taraflarinin veya kanatlarinin, yada fazla sik olan bölümlerinin kesilmesi suretiyle yapilir. Tane tutumunun hemen ardindan yapilarak salkimlarin hangi tarafinin seyreltilecegi daha iyi görülebilir. Büyük ve sik salkim olusturan çesitlerle bilezik alma yapilan baglardaki kuvvetli gelisen salkimlara ve GA3 uygulanan baglarda uygulanir. Salkimlarin fazla iri olmasi engellenirken tanenin iri ve kaliteli olmasi saglanir. Bu islem ince ve özel uçlu makaslarla yapilarak elle yapilan seyreltmedeki zararlar önlenir.

Bilezik Alma: Asmanin gövde ve kollari ile bir yasli dallari ve sürgünleri 3-6 mm genisligindeki kabuk ve floemin özel yapilmis çift agizli biçak ve penselerle çikarilmasi islemidir. Bu islem özellikle çekirdeksiz çesitlerde çiçeklenme zamani uygulanarak seyrek ve küçük taneli salkimlarin tane tutumu ve iriligi arttirilmaktadir. Bilezik alma çok erken yapildigi takdirde çok sik tane tutumuna neden olmakta renklenme ve seker birikimi engellenmektedir. Bu durumda salkim seyreltmesi ile durum dengelenmelidir.
Ilk yil tane tutumundaki bilezik almanin tane agirligini arttirdigi ve ben düsmenin baslangicindaki bilezik almanin ilk hasatta TSÇKM yi arttirdigi belirtilmektedir. Ayrica Trakya Ilkeren gibi bazi erkenci çesitlerde tane iriligi açisindan tane tutumundaki bilezik almanin omca gelismesini olumsuz yönde etkileyebilmesi nedeniyle ben düsmede yapilan bilezik almanin da yararli olacagi söylenebilir.